Interview met Pieter Jansen
Directeur T-PrimaiR

Pieter Jansen is een man van de praktijk. Hij begon zijn loopbaan als natuur- en wiskunde leerkracht op een MTS. Daar voelde hij zich als een vis in het water. Verbinding maken met de technische vakken, hoe kun je de zaakvakken en technische vakken didactisch en inhoudelijk versterken? Talenten aanzetten. Dat triggerde hem, daar lag zijn affiniteit.

En nog steeds; zelf nieuwe ontwikkelingen initiëren, kansen zien, partijen aan elkaar verbinden, daar wordt hij blij van. Om kort te gaan: van didacticus naar verandermanager. We spraken hem over zijn ambities en zijn visie op onderwijs. Wetenschap & technologie onderwijs als vliegwiel voor innovatie.

Verwondering en nieuwsgierigheid

Het tot ontwikkeling brengen van mensen, kinderen, jongeren ervaart hij als zijn drive. In zijn functie als directeur van T-PrimaiR, het vrijwillige samenwerkingsverband voor het primair onderwijs in Tilburg, krijgt hij energie als hij ziet dat besturen bereid zijn om over hun eigen belangen heen te stappen, om in het belang van de kinderen goed werk te doen.

Pieter: “Als ik een groep kinderen in het Ontdekstation013 aan de slag zie, dan zie ik verwondering en nieuwsgierigheid. Daar doen we het voor.”

Brede Talentontwikkeling

Pieter: “Kinderen interesseren, boeien en nieuwsgierig maken voor nieuwe dingen in een zo’n rijk mogelijke leeromgeving, dat is al jaren het uitgangspunt. Talent is dat waar je energie van krijgt. Talent kan ook een competentie zijn: doorzettingsvermogen, concentratie, samenwerken. Talent voor taal of rekenen. Binnen het onderwijs koppelen we talent vaak aan domeinen: cultuur, sport of de groene wereld. Wetenschap & techniek blijft het ondergeschoven kindje binnen het primair onderwijs. Via Techniek OntdekRijk en het Ontdekstation013 krijgt deze talentontwikkeling handen en voeten.”

Bestuurlijke samenwerking

In de diverse regio’s van WTE zien we dat bestuurlijke samenwerking de voornaamste voorwaarde is voor het slagen van een gedegen, regionaal (w&t) beleid. Bestuurlijke samenwerking is lang niet in elke regio vanzelfsprekend. Wat maakt dat T-PrimaiR de handen wel op elkaar krijgt?

Om te beginnen zijn de doelstellingen van T-PrimaiR vastgesteld in een onderwijsmanifest. T-PrimaiR wil optimale ontwikkelingskansen voor kinderen bevorderen, de kwaliteit van de medewerkers vergroten en de middelen effectief inzetten.

Pieter: “In ons overleg is de inhoud altijd leidend. Het gaat niet om belangen. Alle besturen willen zichzelf verbinden op die inhoud en dat is sterk. Kijk, scholen zullen altijd blijven bestaan, maar de manier waarop die scholen bestuurd worden is aan verandering onderhevig. Het aantal besturen in Tilburg is afgenomen, en die integratie zet zich door, de wens voor meer samenwerking zet zich door.
We sturen hier in de regio Tilburg vanuit een buurtbehoefte. De scholen in een wijk bedenken met hun partners wat leerlingen nodig hebben. Heel school-nabij. Met de elf besturen voelen we ons verantwoordelijk voor alle 23.000 leerlingen van onze stad. Dan moeten alle scholen goed zijn. We moeten zicht hebben op demografische ontwikkelingen en op verloop van medewerkers. Ook dat is een collectieve verantwoordelijkheid. Zijn alle kinderen in beeld, ook de speciaal onderwijs kinderen? Met name de gemeente Tilburg heeft dit echt nodig, want Tilburg is een stad met een bovengemiddelde laaggeletterdheid, met bovengemiddelde armoede.”

Evolutie, geen revolutie

Landelijk zien we diverse ‘keurmerken’ als het gaat om onderwijsontwikkeling. Een school kan zich onderscheiden met labels voor excellente school, een bepaald profiel of ze zijn voorbeeldschool op het gebied van mediawijsheid of w&t. Zit daar de innovatie?

Pieter: “Nee, dat vind ik niet realistisch. De voorhoede scholen slagen in een bepaalde sociaal-economische klasse. Om kort te gaan, die kinderen komen er toch wel, ondanks de school. Ik geloof niet in de revolutie bij onderwijsontwikkeling. Dit gaat alleen via de evolutie. Je moet het doen met de medewerkers die je nu binnen hebt. Ik zie een school als een soort leefgemeenschap waarbij leiderschap heel erg belangrijk is. Je mensen uit te dagen om binnen de mogelijkheden van een school vernieuwende stappen in te zetten. Maar die stappen vragen om draagvlak en vragen om voorleefgedrag. Je kunt het niet alleen maar top-down neerleggen.”

Eigenaarschap van onderwijsontwikkeling

Vanuit het onderwijsveld hoor je steeds dezelfde boodschap: geef het eigenaarschap van het onderwijs weer terug aan de leerkracht, aan de werkvloer. Hoe verleid je leerkrachten om zich te verdiepen, te ontwikkelen en zich dus verantwoordelijk te voelen voor innovatie? Die vraag speelt ook bij T-PrimaiR. De besturen staan op het standpunt dat de innovatie van het onderwijs bij de scholen zelf zit en niet alleen bij externe onderwijsadviesbureaus of de Pabo.

Onderwijsontwikkeling en professionalisering is een opdracht van de sector zelf, net zoals dat binnen het bedrijfsleven gangbaar is. Er heeft emancipatie van de sector plaatsgevonden. Het eigenaarschap van dat traject ligt nu weer bij het onderwijs zelf. En dat is een goede zaak, vindt Pieter.

Ontwikkelacademie in Tilburg

T-PrimaiR nam mede het initiatief tot De Ontwikkelacademie. Uniek in Nederland, aldus Pieter Jansen. Een platform vol met professionaliseringsaanbod op diverse domeinen. Van o&o-leren tot hoogbegaafdheid. Elke medewerker van de aangesloten besturen heeft hier toegang tot.

Pieter: ‘Het platform is heel transparant. Het onderwijs is verantwoordelijk voor de inhoud van het aanbod.  Commerciële partijen hebben niet zomaar toegang, mits ze worden ingehuurd door een van de organiserende onderwijsinstellingen. Een krachtig middel.
Opleiden en werken komt dichter bij elkaar. De werelden en instituten zijn nog te gescheiden naar mijn zin, maar de samenwerking met de wordt steeds sterker Pabo.”

Wetenschap & Technologie

De elf besturen van T-PrimaiR nemen ook gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van goed en inspirerend w&t-onderwijs. De scholen, het bedrijfsleven en de gemeente Tilburg hebben flink geïnvesteerd in Het Ontdekstation013. Een expertisecentrum waar leerlingen en leerkrachten hun hart kunnen ophalen als het gaat om w&t. Binnen Het Ontdekstation organiseert OntdekRijk het inhoudelijk lesprogramma en de professionaliseringstrajecten.

Pieter: “In de landelijke opdracht ‘w&t in basisonderwijs’ schuilt een risico. Als je dat alleen aan het PO zou overlaten wordt het beleidsarm geïmplementeerd. Als je de ambitie hebt om kinderen echt interessante w&t-lessen te geven of op een onderzoekende manier naar de lesstof te laten kijken, kan dat alleen maar wanneer alle partijen in onze regio daar gezamenlijk hun schouders onder zetten. Op alle niveau’s: onderwijs, overheid en bedrijfsleven, moeten mensen met elkaar in gesprek en samenwerken aan een beleidsrijk programma. Dat is waar ik voor sta. Mensen kunnen ontzettend veel van elkaar leren. De deskundigheid van de MBO-docent kunnen benutten voor het PO. Dat hebben we in Tilburg onder andere verweven in het Deltaplan Techniek

Het Ontdekstation013

Het Deltaplan is een intentie dat wordt geladen met de regeling Sterk Techniek Onderwijs (STO). De uitvoering van die intenties krijgt vorm in het Ontdekstation013.

Pieter: “Voor mij is het Deltaplan succesvol als ik op één of twee dagdelen per week in het Ontdekstation013 kom en daar PO-, VO-, en MBO- leerkrachten zie samenwerken aan onderwijs voor alle doelgroepen. Dan ben ik blij.
De ambitie is om door alle samenwerkingspartners erkend te worden als hét expertise centrum op het gebied van w&t onderwijs. Dan krijg je meer draagvlak en een grotere armslag. Dit kan alleen maar met lokale betrokkenen, lokaal ondernemerschap, een lokale verbinder en coördinator vanuit de regio.”

Beleid versus praktijk

Het werk van Pieter en de doelstellingen van T-PrimaiR dienen diverse doelgroepen. Dat maakt het werk interessant en soms ook ingewikkeld. Aan de ene kant ligt de focus op het ontwikkelen van duurzaam beleid. Als samenwerkingsverband aandacht blijven vragen bij de provincie, de gemeente en het bedrijfsleven voor het Primair Onderwijs. Daarnaast of tegelijkertijd moeten T-PrimaiR en de samenwerkingspartners zorgen dat leerkrachten uit het PO, VO en MBO elkaar vinden. Of liever nog, samen onderwijs gaan ontwikkelen.

Pieter: “Zet binnen het programma van Techniek OntdekRijk een VO-docent Techniek en laat leerkrachten zelf ervaren hoeveel rijker je les daarvan wordt. Laat ze samen ontdekken of en hoe het concept Techniek OntdekRijk kan werken voor het VO.
We willen meer leerlingen zien op plekken die ertoe doen. Bedrijfsbezoeken moeten samen met het onderwijs voorbereid worden. Mensen die iets weten van leren, zodat we voorkomen dat een bedrijfsbezoek een salespraatje wordt.
Hiervoor moet je investeren in structurele relaties tussen onderwijs en bedrijven. Randvoorwaardelijk is die bestuurlijke samenwerking, anders lukt het nooit!
De meeste zaken die niet lukken, hebben een bestuurlijke oorzaak. Die beweging naar nog meer bestuurlijke samenwerking is onomkeerbaar.”

WTE en T-PrimaiR

Samenwerking is het toverwoord als je een gezamenlijke ambitie weet te vinden. Het netwerk WTE wordt kansrijk als het bestuur zich zou gaan richten op brede talentontwikkeling, meent Pieter. Daarmee kunnen ze de juiste bestuurlijke doorzettingsmacht en kracht forceren. Met de juiste partijen aan tafel komen om het belang van het PO in dit hele spel te dienen. WTE is een voldoende stevige gesprekspartner.

Pieter: “Het primair onderwijs mag zich nog beter emanciperen. Meer invloed uitoefenen op de gehele onderwijskolom en het bedrijfsleven. In het belang van zowel de kinderen als de regionale arbeidsmarkt is dit een belangrijke opdracht voor de toekomst.  Mensen die voor onderwijs kiezen, zijn betrokken mensen op inhoud en betrokken mensen op kinderen. Maak daar gebruik van!”