Een leven lang leren

In het artikel Muren slechten en bruggen bouwenLees verder op scholennetwerk-wte.nl proberen we antwoord te geven op de vraag wat de voorwaarden zijn voor de implementatie van w&t in een school. Maar de echte innovatie van onderwijs vindt plaats in de klas. W&t In deze longread gebruiken we zeer regelmatig de term wetenschap en technologie (w&t). We bedoelen hier de werkwijze van w&t binnen het onderwijs. Deze werkwijze helpt om wetenschappelijke vaardigheden en denkwijzen bij kinderen te ontwikkelen. Je kunt deze denkwijzen ook in andere vakken integreren. W&t wordt vaak gezien als vliegwiel voor onderwijsinnovatie. De vaardigheden van w&t ontwikkel je via onderzoekend en ontwerpend leren (o&o-leren). Hierbij speelt het onderwijs in op de nieuwsgierigheid, de vragen en de onderzoekende houding van het kind zelf.  is geen doel op zich.

Met w&t en o&o-leren versterken we de onderzoekende houding van onze leerlingen. Onze leerkrachten moeten die taak volbrengen. De school als rijke leeromgeving waar kinderen hun talenten kunnen ontplooien, zich blijven verwonderen vanuit een nieuwsgierige, onderzoekende houding. In dit artikel zoomen we in op de praktijk van alle dag, de schoolklas, de leerkracht en de leerling.

Van impuls naar verduurzaming

Hoe ziet w&t eruit op de basisschool? De afgelopen jaren zijn er tal van initiatieven ontplooid en uitgevoerd in onze regio om zoveel mogelijk leerkrachten en leerlingen te bereiken en hen te helpen bij het inbedden van w&t in het onderwijs. Van impuls naar verduurzaming. We focussen ons hier op vier manieren om w&t te verduurzamen: investeren op leerkrachtvaardigheden, de rijke leeromgeving, verbinding tussen po en vo en de samenwerking met het bedrijfsleven

Een leven lang leren

In een tijd waar informatie dag en nacht beschikbaar is en de technologie ons via allerhande mobiele devices toegang geeft tot die informatie verandert het leerlandschap. Dit geldt voor leerlingen, maar zeker ook voor leerkrachten. We zien dan ook een scala aan professionaliseringstrajecten verschijnen op het gebied van w&t en o&o-leren.

Webinars, congressen, coaching, teamtrainingen, korte cursussen, coaching on the job, Docent Ontwikkel Teams, workshops, w&t-cafés, inspiratiebijeenkomsten en diverse HBO Masteropleidingen voor w&t experts. Wat werkt en wat werkt niet?

Helaas is daar geen kant-en-klaar antwoord op te geven, ook professionalisering blijft een maatwerktraject. Welk pad bewandel je als school? Welke vorm van opleiden sluit aan bij je schoolbeleid, je ambities en je team? Wil je een echte w&t expert in huis of zie je w&t als vliegwiel voor onderwijsveranderingen binnen je hele school? En hoe zit het eigenlijk met de leerkrachten van de toekomst?

De lerende Pabo

Vanuit TechYourFuture is het expertisecentrum voor onderwijs in bèta en technologie in Deventer. Zij willen ervoor zorgen dat uiteindelijk 4 van de 10 jongeren bewust kiezen voor een techniekopleiding en daarna ook daadwerkelijk in de technische sector gaan werken. is een onderzoeksproject gestart naar de onderzoekende pabo’s, om antwoord te kunnen geven op de vraag: ‘Hoe kunnen pabo-studenten voorbereid worden op het ontwerpen en verzorgen van effectief onderwijs in Wetenschap & Technologie?’ Hiertoe zijn een zestal good practices van verschillende pabo’s als de resultaten van wetenschappelijk onderzoek geraadpleegd. De resultaten lees je in De whitepaper voor de lerende pabo.Download het document

Pabo’s in regio Zuid

In de regio Zuid wordt steeds intensiever samengewerkt met de Pabo’s. De opleidingen die aangeboden worden sluiten zo beter aan bij de praktijk van alledag, de ambities en de huidige onderwijsontwikkelingen.

Samenwerking met de Pabo in Tilburg
“We gaan samen PO-VO overstijgende activiteiten opzetten. Dit betekent intensieve samenwerking. De professionalisering en het leren samenwerken combineren door gezamenlijke professionaliseringstrajecten op te zetten. Samen met T-PrimaiR, het bestuurlijk samenwerkingsverband in Tilburg, gaan we insteken op gezamenlijke masteropleidingen waarin de W&T ontwikkelingen op ieders school de casussen geven voor de professionalisering. ~ Bart CoppesLees verder op scholennetwerk-wte.nl

Hieronder vind je de diverse opleidingstrajecten het gebied van w&t en onderwijsinnovatie:

Bij Avans+ in Breda kun je terecht voor een Postbachelor w&t coördinator www.avansplus.nlLees verder op avansplus.nl , Fontys Kind en Educatie in Eindhoven biedt de Master leren & innoveren www.fontys.nlLees verder op fontys.nl , De Nieuwste Pabo in Sittard kent de Post-HBO W&T expert www.denieuwstepabo.nl . De Kempel in Helmond heeft een Master Leren en Innoveren www.dekempel.nlLees verder op kempel.nl

Scholing binnen het lokale netwerk

Op het gebied van scholing binnen het eigen netwerk is er in onze regio eigenlijk te veel om op te noemen. In Zuid-Limburg kennen ze een heel intensief scholingstraject binnen het programma STEM-II STEM staat voor Science, Technology, Engineering en Mathematics. Het programma Lees verder op stem-2-limburg.nlondersteunt scholen en leerkrachten met meerjarige programma’s om wetenschap en technologie op boeiende wijze blijvend te integreren in het onderwijs. Van het basisonderwijs tot en met het voortgezet onderwijs..

Het bovenschools netwerk in Midden-Limburg
“We willen leerkrachten ook laten zien hoe je kunt verbinden, zodat o&o-leren er niet alleen maar bij komt maar ook zaken vervangt. Sturen op doelen en leerlijnen en niet sturen op resultaat. Zonder methode. De rekendoelen gebruiken we als de projectdoelen voor een o&o-rekenles. Je integreert je rekendoelen in een w&t-les. En daar zit een toetsmoment in.” ~ Sjoerd HuskensLees verder op scholennetwerk-wte.nl

In West-Brabant heeft de gemeente Breda via het bestuurlijk samenwerkingsverband geïnvesteerd in een w&t netwerk Het w&t-netwerk Lees verder op uitvindfabriek.nlwordt aangestuurd vanuit een kernteam. In het kernteam zitten afgevaardigden van de gemeente Breda, onderwijsbestuurders, w&t coaches, de pabo, een onderwijsadviesbureau en de Uitvindfabriek. W&t-coaches begeleiden scholen en coördinatoren. De w&t-cafés zijn thematische avonden vol inspiratie en hands-on tips.

Op deze site www.wetenschapentechnologieindeklas.nl Lees verder op wetenschapentechnologieindeklas.nl vind je nog meer tips over het professionaliseren van w&t.

De rijke leeromgeving

Betekenisvol leren, ervaringsgericht onderwijs, de rijke leeromgeving, het onderwijs erkent het nut en de noodzaak van deze ambities. Maar hoe creëer je binnen een schoolsysteem voor elk kind, in elke klas een omgeving waar context, kennis en vaardigheden op een inspirerende manier aan elkaar wordt verbonden, op alle domeinen?

Een school krijgt dit niet zelfstandig voor elkaar en wordt tegelijkertijd overspoeld door externe aanbieders. Inmiddels zien we de kracht van het lokale netwerk van de school groter worden. De wens om samen te werken neemt toe. Er ontstaan w&t netwerken, de samenwerking met het bedrijfsleven neemt toe en overal in Noord-Brabant en Limburg wordt geïnvesteerd in ontdeklabs, technieklokalen of expertise centra.

Nieuwsgierigheid en honger naar kennis beperkt zich gelukkig niet tot de schooltijden. De wens om buitenschools aanbod en de rijke leeromgeving te koppelen aan het leerpad van een kind is groot. Internationaal spreekt men van leerecosystemen. Het VSC is de sectororganisatie van wetenschapsmusea en science centers. Zij weten hoe je een breed publiek bereikt met wetenschap en techniek. Door samen te werken en kennis te delen, met elkaar en anderen, zorgen ze voor continue verbetering en innovatie. heeft hier onderzoek naar gedaan.

Leerecosystemen

Een leerecosysteem is een lokaal netwerk van samenwerkende scholen en buitenschoolse leeromgevingen. Organisaties zorgen dat alle aanbod van leermogelijkheden op elkaar aansluit en dat kinderen worden doorverwezen. Daardoor biedt een leerecosysteem een omgeving waarin elk kind zijn eigen leerpad kan kiezen op basis van eigen interesse. Het kind kan na elke activiteit altijd een relevante volgende stap zetten.

Het VSC heeft een onderzoek uitgevoerd naar kansen voor het invoeren van leerecosystemen in Nederland. Het VSCLees verder op vsc-netwerk.nl is de sectororganisatie van wetenschapsmusea en science centers. Zij weten hoe je een breed publiek bereikt met wetenschap en techniek. Door samen te werken en kennis te delen, met elkaar en anderen, zorgen we voor continue verbetering en innovatie. Het onderzoek VSC, Naturalis en NEMO hebben onderzoek gedaan naar kansen voor leerecosystemen in Nederland, gesteund door het Ministerie van EZK en het Mondriaan Fonds. heeft acht succesfactoren opgeleverd voor een goede samenwerking en acht adviezen over WNT-talentontwikkeling WNT staat voor wetenschap, natuur en technologie. Voor lokale pioniers hebben ze die verwerkt in een praktisch stappenplan.Download het document

Ontdeklabs, technieklokalen en expertisecentra in vele kleuren en maten

Het fenomeen ontdeklabs Een ontdeklab is een inspiratieruimte waarin leraren en leerlingen kennis kunnen maken met nieuwe technologieën en ermee kunnen experimenteren. Uit Handreiking ontdeklabs in het onderwijs ~ uit: Handreiking ontdeklabs in het onderwijs is betrekkelijk nieuw. Er is bijvoorbeeld nog geen onderzoek gedaan naar de effectiviteit van een ontdeklab of naar de invloed ervan op de onderwijspraktijk. De eerste ervaringen van de pioniers zijn positief en veel schoolbesturen zijn erg tevreden. Hun ontdeklabs leiden tot veel enthousiasme bij leerlingen, leraren, ouders en vaak ook bij partners in de regio. De belangrijkste succesfactor voor schoolbesturen is de verbinding met de onderwijsvisie en de onderwijspraktijk. 

Regionale Ontdeklabs

Ook in onze regio Zuid zijn de afgelopen jaren tal van ontdeklabs, technieklokalen en expertisecentra Lees verder op scholennetwerk-wte.nlop het gebied van w&t en o&o-leren ontstaan. Het verschil in omvang, aanbod en ontstaansgeschiedenis is groot. Wat hen verbindt is het bieden van een betekenisvolle en rijke leeromgeving voor leerlingen en leerkrachten.

Betekenisvol omdat er faciliteiten geboden worden die óf niet haalbaar óf te kostbaar zijn om in de klas aan te bieden. Denk aan een 3D-printer, robotica, lasersnijders, werktuigbouw apparaten of een pneumatische installatie.

In de Handreiking ontdeklabs in het onderwijsDownload het document juichen de PO-raad en KennisNet deze diversiteit toe:
“De belangrijkste vraag die je jezelf moet blijven stellen is: wat willen wij bereiken met het ontdeklab en wat is er nodig om daar te komen? Laat je in het proces inspireren en uitdagen door anderen die je al voor zijn gegaan, maar zorg ervoor dat het ontdeklab zijn eigen karakter krijgt. Elk ontdeklab is uniek en moet passen bij de behoefte van de organisatie.”

Waar vroeger een bezoekje aan een ontdeklab of expertisecentrum vooral een middagje uit was, zien we inmiddels een intensieve onderwijsinhoudelijke samenwerking ontstaan.

Een voorbeeld van een ontdeklab is het STOOOM-lab. De labs in Oss maken ook de verbinding tussen primair en voortgezet onderwijs.

Benchmark Technieklokalen

Agrifood Capital heeft, in opdracht van de provincie Noord-Brabant, een inventaris uitgevoerd om de diverse technieklokalen en (mobiele) ontdeklabs met elkaar te kunnen vergelijken. Het rapport van het onderzoek Download het documentbevat best practices, aanbevelingen en conclusies. Wil je zelf een Ontdeklab starten? Doe er je voordeel mee.

PO en VO, een ijzersterke combinatie?!

Zeker nu de basisscholen hun deuren wijder open zetten voor andere (maatschappelijke) organisatie krijgt ook de samenwerking met het voortgezet onderwijs een structureler karakter. In sommige regio’s is die ambitie zelfs terug te lezen in een strategische beleidsplan van de betrokken schoolbesturen. In andere regio’s beperkt de samenwerking zich voornamelijk tot projecten en activiteiten.

Landelijk wordt de intensieve samenwerking toegejuicht door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Dat wil het overstap van po naar vo kleiner maken, de instroom naar het (technisch) VMBO stimuleren én de niveau-bepaling van de leerlingen uitstellen, omdat sommige leerlingen daar baat bij lijken te hebben.

Tienerscholen

Het kabinet wil dat de overstap van de basisschool naar de middelbare school voor alle leerlingen makkelijk is. Soms kan een school met 10-tot-14-onderwijs voor leerlingen een oplossing zijn. Het ministerie van OCW onderzoekt deze nieuwe onderwijsvorm met een pilot van 12 scholen. Deze scholen heten ook wel TienerscholenLees verder op rijksoverheid.nl.

SOOOOL staat voor Samen Ontdekkend Onderzoekend Ontwerpend en Ondernemend Leren in Horst (Limburg) is een van de pilotscholen en wil met persoonlijke leerroutes, coaching en begeleiding door leerkrachten van het basis- én voortgezet onderwijs de leerlingen uitdagen zelf keuzes te maken. Je kunt de ontwikkelingen van SOOOOL volgen via hun blogLees verder op sooool10-14.nl.

Lessons learned

Lessons Learned samenwerking PO/VMBO
Zes netwerken van scholen hebben gedurende ruim een jaar een pilot uitgevoerd waarin ze ervaring hebben opgedaan met samenwerken. De pilot werd uitgevoerd in opdracht van het Platform Bèta TechniekLees verder op pbt-netwerk.nl
Aan scholen voor basisonderwijs en vmbo werd gevraagd om samen op zoek te gaan naar manieren om een duurzame samenwerking voor wetenschap en technologie te realiseren. Doorgaans ging het in de netwerken om één vmbo-school met een groep van rond de 10 tot 20 basisscholen uit twee po-besturen. Hun bevindingen en aanbevelingen lees je hierDownload het document.

Sterk Techniek Onderwijs

Sinds het schooljaar 2018-2019 is de regeling ‘Sterk Techniekonderwijs’Lees verder op sterktechniekonderwijs.nl van kracht. Een regeling die zich richt op het innoveren en versterken van de opleidingen VMBO-techniek, maar waarin we ook een rol zien weggelegd voor het Primair Onderwijs (PO).

Leerlingen PO en VO bedenken samen het onderwijs van morgen
Tijdens de BrightHack Youth, de eerste hackathon voor scholieren in Nederland, op de Brightlands Smart Services Campus in Heerlen bogen 250 kids uit het basis- en middelbaar onderwijs zich over het onderwijs van de toekomst. Er werd gebrainstormd over onderwerpen als de docent van de toekomst, online-leren, de schooldag van de toekomst en over de vraag of er in de toekomst nog wel scholen zijn. De ideeën en oplossingen werden aangeboden aan de Provincie Limburg, het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, docenten, schoolbesturen en ouders. Meer lezen over de samenwerking tussen Brightlands en WTELees verder op scholennetwerk-wte.nl?

Leren in een betekenisvolle context? Denk eens aan het regionale bedrijfsleven.

Goed w&t-onderwijs sluit aan bij de belevingswereld van leerlingen en vindt plaats in een betekenisvolle context. De omgeving van de basisschool biedt veel kansen om hier een invulling aan te geven door samen te werken met het regionale bedrijfsleven. Denk aan gastlessen, excursies, projectweken, inrichting van w&t-lokalen en bedrijfsbezoeken.

Welke activiteit of project je ook kiest, zorg dat het aansluit bij je visie op w&t en dat jouw belang ook het belang van het bedrijf dient. Of je nu bouwt aan een innovatieve hotspot zoals Let’s PlayLees verder op letsplayskopos.nl, bedrijfsbezoeken organiseert, of een innovatief evenement organiseert, het werkt het beste als het mes aan twee kanten snijdt. Jij blij, zij blij.

Bedrijfsbezoek

Bedrijfsbezoeken in het primair onderwijs zijn zeer waardevol voor kinderen. Ze laten zien hoe leuk het is om in de techniek te werken en laten kinderen beleven wat ze niet uit boeken of in de klas kunnen leren. Daarvoor moet een bedrijfsbezoek wel goed worden vormgegeven.

“Bedrijfsbezoeken moeten samen met het onderwijs voorbereid worden. Mensen die iets weten van leren, zodat we voorkomen dat een bedrijfsbezoek een salespraatje wordt.” ~ Pieter Jansen

‘Leerlingen en leerkrachten komen met het ‘echte leven’ in aanraking.’ ~ Cindy RaaijmakersLees verder op scholennetwerk-wte.nl

Tips over samenwerking met het bedrijfsleven vind je op www.techniektalent.nuLees verder op techniektalent.nu of op de site van w&t in de klas www.wetenschapentechnologieindeklas.nlLees verder op wetenschapentechnologieindeklas.nl

Beroepsoriëntatie op de basisschool (b)lijkt een goed idee

Door samen te werken met het bedrijfsleven haal je ook de buitenwereld binnen of je brengt de binnenwereld buiten, het is maar hoe je het bekijkt. Het beroepsperspectief van (jonge) kinderen is heel beperkt en door intensieve samenwerking wordt dit perspectief breder en dat lijkt noodzakelijk.

Op donderdag 23 mei j.l. organiseerde TechniekTalent.nuLees verder op techniektalent.nu het Symposium ‘Als ik later groot ben… beroepsoriëntatie op de basisschool.’

Zo’n 80 deelnemers van diverse scholen, onderwijsorganisaties en bedrijven luisterden in Utrecht naar de bevindingen van wetenschappelijke gastsprekers Prof. dr. Juliette Walma van der Molen (Universiteit van Twente), Dr. Lea Ferrari (Universiteit van Padova, Italië) en Dr. Jennifer DeWitt (University College London).

Op een prachtige, historische plek – museum en sterrenwacht Sonnenborgh – stond de vraag centraal: Heeft het zin om al te beginnen met beroepsoriëntatie op de basisschool? Het antwoord is luid en duidelijk: ja!

“We weten dat beroepsbeelden zich tussen het achtste en veertiende levensjaar verankeren. Vanaf een jaar of negen zijn kinderen vaak opvallend geïnteresseerd in maatschappelijk-technologische vraagstukken. Rond diezelfde leeftijd ontwikkelen zij ook sterke sekse-stereotype ideeën en krijgen zij gevoel voor de status die samenhangt met bepaalde beroepsprofielen. Daarom moeten we eerder starten met beroepsoriëntatie en daar ook de ouders bij betrekken. Als zij op jonge leeftijd hun kinderen meegeven dat werken in de techniek voor iedereen is en we op school de juiste voorlichting geven, kunnen kinderen hun volledige talent ontwikkelen.” ~ Juliette Walma van der Molen

TechniekTalent.nu ontwikkelde een whitepaperDownload het document vol tips & tricks gelardeerd met wetenschappelijke inzichten.

Onze regio aan het woord

interview

Beren op de weg? Pak ze vast en dans ermee! Op vakantie ben je ernaar op zoek.

Lesgeven zelf vond Bart wel leuk, maar zijn interesse richtte zich al snel op het proces van leren bij de leerlingen, wel gekoppeld aan de inhoud, maar niet enkel de focus op het resultaat.

“Je kunt niet het VO veranderen zonder dat het PO meebeweegt. Zij leggen de kiem van de ontwikkeling van kinderen. Het VO mag dat verder uit laten groeien. Maar dat betekent dat er ook in het PO veel aandacht moet zijn voor techniek, technologie en o&o leren.”
Lees hier Lees verder op scholennetwerk-wte.nlhet hele interview met Bart.

Bart Coppes
projectcoördinator
Deltaplan Techniek
Tilburg
interview
interview

Het zaadje voor de liefde voor techniek wordt geplant op de basisschool

TechnoPromo wil kinderen en jongeren enthousiasmeren voor techniek en technologie in de breedste zin van het woord. Daartoe werkt vestigingsmanager Trees Hamers steeds intensiever samen met het onderwijs.

“Ik weet wel ongeveer wat de mogelijkheden zijn. Ook als ik het niet zelf kan, dan weet ik waar ik de nodige kennis of vaardigheid kan vinden en hoe ik die aan elkaar kan verbinden. Dat is dan ook mijn rol”

We spraken met Trees en haar (netwerk)partners in crime Patricia Span en Terry van der Loop. Het hele interview lees je hier!Lees verder op scholennetwerk-wte.nl

Trees Hamers
Vestigingsmanager
TechnoPromo
Cuijk
interview
interview

Visie, verbinding en samenwerking

De ambitie van STOOOM is om een dynamische, innovatieve omgeving te creëren waar kinderen tussen de 4 en 14 jaar worden uitgedaagd om te onderzoeken, ontdekken en te ondernemen.
“Wederkerigheid in doelen, is belangrijk! Inmiddels is er een tweede STOOOM-lab open voor de groepen 1 t/m 8 van de basisschool in het centrum voor de kunsten Muzelinck. Design Thinking is daar het centrale thema.”
We spraken Lees verder op scholennetwerk-wte.nl met initiatiefnemer en projectleider, Tessa van Zadelhoff.

Tessa van Zadelhoff
projectleider STOOOM-labs
Oss
interview